ชื่องานวิจัย
ภูมิปัญญาและปรัชญาในศิลปกรรมธรรมาสน์
เจ้าของงานวิจัย
อ.ดร.อานุภาพ จันทรัมพร
ที่มาวิจัย
วัดหลายแห่งพบว่ามีการสร้างธรรมาสน์ประจำไว้ การมีธรรมาสน์ประจำศาสนสถานไม่ว่าขนาดเล็กใหญ่อย่างไรก็เป็นเป็นเรื่องปกติ แต่ในปัจจุบันกลับพบว่าธรรมาสน์ของวัดมิได้มีการใช้สอยแล้วในปัจจุบัน จึงเป็นที่น่าสงสัยว่าเหตุใดในช่วงระยะเวลาหนึ่ง จึงมีความนิยมจัดสร้างประจำวัด
พร้อม ๆ กันในหลายแห่ง อีกทั้งรูปแบบฝีมือช่างยังมีความปราณีตบรรจง แสดงความสามารถ ทักษะความเข้าใจเป็นอย่างดี การให้ความสำคัญและแสดงความสามารถทางศิลปกรรมออกมาได้ดีแต่มิได้นำมาใช้แล้วในปัจจุบันนั้นเป็นประเด็นที่ควรหาคำตอบจากทรรศนะความคิดของคนในสมัยที่ผ่านมา
และปัจจุบันเพื่อหาคำตอบทำความเข้าใจในแบบอย่างกำหนดทิศทางในการสร้างสรรค์ต่อไปได้
ปัญหาในการวิจัยของโครงการนี้จึงมิใช่เป็นการหาคำตอบเกี่ยวกับการมีอยู่ การใช้ หรือไม่ของวัฒนธรรมเท่านั้น แต่น่าจะช่วยให้เกิดความกระจ่างและเห็นความสำคัญรวมถึงการต่อยอด ภูมิปัญญาจากหลักฐานธรรมาสน์ที่ปรากฏ โดยเฉพาะเทคนิคการสร้าง การเลือกใช้วัสดุโครงสร้างต่าง ๆ ที่ยังมิได้รวบรวมเป็นความรู้ขึ้นมา ผู้วิจัยยังต้องการหาคำตอบในการหาความเป็นไปได้จากการนำ ความรู้ที่วิเคราะห์ไปสู่ตัวอย่างของการสร้างสรรค์ผลงานร่วมสมัยและประเมินผลความสำเร็จ ในการปรับใช้สู่ความเป็นร่วมสมัย
ภูมิปัญญาและปรัชญาในศิลปกรรมธรรมาสน์
กรณีศึกษาเรื่องธรรมาสน์นั้นเพราะยังขาดการศึกษาที่วิเคราะห์อย่างละเอียด ความรู้เหล่านี้จึงยังมิได้แพร่หลาย การศึกษาเพื่อหาองค์ความรู้ที่ยังมิได้ถูกเปิดเผยและบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร จึงน่าจะเห็นผลได้จากภูมิปัญญาช่างหรือผู้สร้างแล้วสามารถนำไปบูรณาการกับศาสตร์หรือองค์ความรู้อื่น ๆ
ต่อไปอีก อนึ่ง รูปแบบของธรรมาสน์ที่ปรากฏในแบบทักษะฝีมือชั้นสูงนั้นมีลักษณะของการใช้ธรรมาสน์ในสมัยอยุธยาเป็นแม่แบบ จึงเป็นประเด็นที่ควรศึกษาเกี่ยวกับการหาคำตอบในการย้อนกลับไปสู่ความนิยมในรูปแบบ การใช้งานและคุณค่าความงามทั้งที่เวลาล่วงเลยห่างกันนับร้อยปี
อย่างไรก็ตาม การเกิดใหม่ของศิลปกรรมอยุธยาในธรรมาสน์ก็ยังปรากฏลักษณะเฉพาะ ลักษณะพิเศษที่สะท้อนความงาม ความหมาย ความคิด และความเปลี่ยนแปลงไปของวัฒนธรรม แม้พบธรรมาสน์ร่วมสมัยกันในหลายหลัง แต่ก็ยังมิได้มีการศึกษาเปรียบเทียบรูปแบบ และการตีความจากลักษณะทาง
ศิลปกรรมที่ปรากฏเพื่อจะอธิบายความเชื่ออันเกี่ยวเนื่องสัมพันธ์กับพุทธศาสนา ในแง่ของการใช้สอยและด้านความงามยังมีได้มีการวิเคราะห์ไว้ถึงและนำหลักทฤษฎีศิลป์เข้ามาช่วยอธิบาย อาทิ ฉวีงามมาเจริญ เป็นต้น